الشيخ رسول جعفريان

1199

رسائل حجابيه (فارسى)

بيان مىكند و در آيهء مورد بحث دستور وقار در رفت‌وآمد را . ما قبلا گفتيم كه حركات و سكنات انسان گاهى زباندار است . گاهى وضع لباس ، راه رفتن ، سخن گفتن زن معنىدار است و به زبان بىزبانى مىگويد دلت را به من بده ، در آرزوى من باش ، مرا تعقيب كن . گاهى برعكس با بىزبانى مىگويد دست تعرض از اين حريم كوتاه است . به‌هرحال آنچه از اين آيه استفاده مىشود اين است ، نه كيفيت خاصى براى پوشش . از نظر كيفيت پوشش فقط آيهء 31 سورهء نور است كه مطلب را بيان مىفرمايد و با توجه بدين كه اين آيه بعد از آيهء سورهء نور نازل شده است مىتوان فهميد كه منظور از « يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ » اين است كه دستور قبلى سورهء نور را كاملا رعايت نمايند تا از شرّ آزار مزاحمان راحت گردند . در آيهء قبل از اين آيه مىفرمايد : « وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً » يعنى آنان كه بدون جهت مردان و زنان باايمان را آزار مىرسانند بهتان و گناه بزرگى مرتكب مىگردند . اين آيه رسما به كسانى پرخاش مىكند كه مردان و زنان مسلمان را آزار مىرسانند . بلافاصله به زنان دستور مىدهد كه در رفتار خود وقار و سنگينى را كاملا رعايت كنند تا از آزار افراد مزاحم مصونيت پيدا كنند . توجه بدين آيه بهتر به فهم مقصود آيهء مورد بحث كمك مىكند . مفسران غالبا هدف جملهء « يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ » را پوشانيدن چهره دانسته‌اند ، يعنى اين جمله را كنايه از پوشيدن چهره دانسته‌اند . مفسران قبول دارند كه مفهوم اصلى « يُدْنِينَ » پوشانيدن نيست اما چون غالبا پنداشته‌اند كه اين دستور براى باز شناخته‌شدن زنان آزاد از كنيزان بوده است اينچنين تعبير كرده‌اند . ولى ما قبلا گفتيم كه اين تفسير صحيح نيست . به هيچ وجه قابل قبول نيست كه قرآن كريم فقط زنان آزاد را مورد عنايت قرار دهد و از آزار كنيزان مسلمان چشم بپوشد . آنچه عجيب به نظر مىرسد اين است كه مفسرانى كه در اينجا چنين گفته‌اند غالبا همان‌ها هستند كه در تفسير سورهء نور با كمال صراحت گفته‌اند كه پوشانيدن چهره و دو دست لازم نيست و آن را امر حرجى دانسته‌اند ، از قبيل زمخشرى و فخر رازى . چطور شده است كه اين مفسران متوجه تناقض در سخن خود نشده‌اند و ادعاى منسوخيّت آيهء نور را هم نكرده‌اند ؟ حقيقت اين است كه اين مفسران تناقضى ميان مفهوم آيهء نور و آيهء احزاب قائل نبوده‌اند . آيهء نور را يك دستور كلى و هميشگى مىدانسته‌اند خواه مزاحمتى در كار باشد يا نباشد ولى آيهء سورهء احزاب را مخصوص موردى مىدانسته‌اند كه زن آزاد يا مطلق زن مورد مزاحمت افراد ولگرد قرار مىگرفته است .